Thủ đoạn chính trị trong mùa bầu cử 

 

Thứ sáu 3, Tháng Mười Một 2006

 

Mai Loan

 

Vụ tai tiếng ồn ào mới đây liên quan đến một lá thư hăm doạ cử tri gốc Mễ tại một đơn vị tranh cử dân biểu liên bang tại vùng Quận Cam thật ra chỉ là một trong những thủ đoạn cố hữu thường xuất hiện trong các mùa bầu cử, vốn thường xảy ra hàng năm vào dịp đầu tháng 11.

Nó được coi là một thứ "tṛ chơi bẩn" (dirty politics), một chiến thuật thường được đem ra áp dụng cho phe đang thua cuộc v́ vẫn chưa t́m ra được cách tấn công đối phương một cách chính diện. Chẳng hạn như khi lập trường và thành tích của đối phương không có chỗ nào để chê trách, ḿnh chỉ c̣n có cách là đem những chuyện cá nhân vặt vănh về đời tư, không liên quan ǵ đến đề tài chính, để tấn công v́ có thể gây bối rối một phần nào cho đối thủ. Mục đích là để tạo nên một h́nh ảnh không mấy tốt đẹp cho người bị tấn công, hoặc để gây hoang mang trong ḷng người dân, có thể khiến cho sự ủng hộ bị lung lay phần nào. Tṛ t́m cách bôi bác hay chụp mũ mỗi khi thấy ḿnh đuối lư hay không thắng được đối phương không phải là độc quyền của người Việt mà đă được các chính trị gia Hoa Kỳ áp dụng từ lâu, và hiệu quả vô cùng độc hại. Ứng viên của cả hai chính đảng lớn ở Hoa Kỳ đều có người sẵn sàng áp dụng chiêu thức ma giáo này, dẫu rằng lich sử đă chứng minh là dường như phe Cộng Hoà sử dụng thường xuyên hơn, cũng như là hữu hiệu một cách thâm độc hơn.

Gọi là "tṛ chơi bẩn" hay "vận động "tranh cử kiểu tiêu cực" (negative campaign) là để phân biệt với lối vận động kiểu tích cực (positive campaign), tức là nói những điều tích cực, tốt đẹp về ḿnh, trong đó các ứng cử viên tha hồ liệt kê về tiểu sử cũng như thành tích của ḿnh trong thời gian qua. Thông thường, lối vận động kiểu này không ăn khách mấy, có lẽ v́ người dân đă quá nhàm tai với các thành tích, tinh thần hay cụ thể, của các chính trị gia. Nhưng lối tranh cử kiểu tiêu cực, tức là chỉ nhắm vào các điều xấu, tiêu cực, của đối phương thường tạo ra nhiều chấn động và có thể đem lại những kết quả bất ngờ, nhất là khi người tấn công đang ở thế thua, không có điều ǵ sáng chói về ḿnh để có thể đem ra khoe, nên chỉ c̣n biết giở chiêu tấn công địch thủ để xem may ra có chút thành công nào hay không.

Đ̣n phép dùng "tṛ chơi bẩn" thường thấy xuất hiện trên các mẩu quảng cáo chính trị mỗi khi mùa vận động tranh cử lên cao điểm, tức là vào dịp cuối năm. Nó xảy ra nhiều đến nỗi mà một phân khoa đại học về chính trị học là Annenberg Public Policy Center của trường Đại học Pennsylvania đă phải thành lập một văn pḥng lấy tên là FactCheck.org, một cơ quan độc lập không đảng phái, với nhiệm vụ chính là kiểm điểm tính xác thực của các mẩu quảng cáo chính trị trong mùa vận động bầu cử. Muốn t́m hiểu thực hư của một vấn đề hay một mẩu quảng cáo, chỉ cần bấm vào trang nhà này. Cuối tuần qua, FactCheck.org vừa đưa ra một bản tin cho biết là trong số các màn quảng cáo tấn công, có 29 cái là do phe đảng Cộng Hoà trung ương bảo trợ, chủ ư nhắm vào việc triệt hạ uy tín cá nhân qua việc tấn công vào đời tư, và 15 vụ là do phe đảng Dân Chủ chủ trương. Tuy nhiên, chiến lược của phe Dân Chủ là muốn biến cuộc bầu cử năm nay là một cuộc trưng cầu dân ư về TT Bush, do đó các mẩu quảng cáo thuộc loại tấn công không chủ ư nhắm vào đời tư cá nhân của các ứng viên đối nghịch mà thường xuyên xoay quanh các chính sách của ông Bush hoặc lôi kéo thành tích của các ứng viên Cộng Hoà có dính líu hay ủng hộ chính sách Bush.

Với thành tích có số quảng cáo "chơi bẩn" của đảng Cộng Hoà gần như gấp đôi của đối phương bên Dân Chủ, người ta cũng sẽ không ngạc nhiên khi thấy chi phí cho các màn quảng cáo này cũng lên cao với tỉ lệ tương tự. Các bản tường tŕnh tài chính về chi thu của mỗi chiến dịch tranh cử (campaign finance reports), trong đó chính phủ đ̣i hỏi các ứng cử viên phải xác định rơ một mẩu quảng cáo là tiêu cực hay tích cực, vừa mới nộp xong đă cho thấy là đảng Cộng Hoà đă chi ra khoảng 55,1 triệu Mỹ-kim cho các màn quảng cáo thuộc loại "chơi xấu" tấn công đối phương. Phía đảng Dân Chủ th́ cũng chi ra một chi phí khá lớn, tuy chỉ bằng phân nửa, là 28,7 triệu Mỹ-kim.

Tại sao hai bên đều thích áp dụng các đ̣n phép "chơi xấu" kiểu này? Đơn giản là v́ nó khá hữu hiệu. Nói một cách khác, trong số hàng trăm, hàng ngàn các mẩu quảng cáo nhan nhản trên khắp các mặt báo, các đài phát thanh, các đài truyền h́nh, thính giả hay độc giả thường dễ chú ư hơn mỗi khi có đoạn quảng cáo nào đưa ra những tin tức hấp dẫn kiểu giật gân, nhất là nếu có dính líu đến những chuyện không mấy trong sạch của các chính trị gia. Một chiến lược gia bên đảng Cộng Hoà, khi được hỏi về các quảng cáo loại tấn công này, xin được giấu tên để có thể nhận định một cách thẳng thắn. Theo lời ông th́ chiến lược này là nhằm nâng cao "điểm tiêu cực" (negative rating) của các ứng viên Dân Chủ. Ông cũng nói rằng cử tri thường cho rằng các quảng cáo tiêu cực có phần "đáng tin cậy" (more credible) hơn là loại quảng cáo tích cực. Ông nói tiếp: "Nếu như một ứng cử viên lên đài truyền h́nh và nói rằng ḿnh sẽ làm điều này điều nọ cho tốt đẹp hơn như là sẽ tạo thêm công ăn việc làm hay phát triển cho các trường học trong đơn vị ḿnh trở thành khá hơn, có người sẽ tin lời ông ta, nhưng đa số th́ không tin. Thế nhưng khi có một mẩu quảng cáo nói về một ứng viên nào đó đă trốn thuế, hăy đă ngoại t́nh, hay là lúc nào cũng biểu quyết theo chính quyền Bush như kiểu "nghị gật", hoặc là đă từng tham dự các buổi tiệc ăn chơi nổi tiếng như ở toà nhà Playboy, th́ người ta lại dễ tin hơn vào các mẩu quảng cáo đó."

Lối đánh phục kích kiểu này rất hữu hiệu nhưng không phải lúc nào cũng đạt được thành công. Trong kỳ bầu cử thống đốc tiểu bang California cách đây 3 năm, cựu tài tử xi-nê Schwarzenegger bị biết bao nhiêu lời tố cáo về một số hành vi nham nhở kiểu bốc hốt các cô đào diễn viên hồi thời ông c̣n trai trẻ. Nhưng cuối cùng đa số cử tri cũng mặc kệ cho những chuyện lẻ tẻ đó nên đă bỏ phiếu cho ông. Hoặc giả họ đă quá chán nản h́nh ảnh của ông thống đốc Davis lúc bấy giờ nên sẵn sàng chấp nhận một sự thay đổi táo bạo mới. Trong kỳ bầu cử tổng thống Mỹ rất khít khao vào cuối năm 2000, chỉ vài ngày trước khi đi bầu, một bản tin nhỏ được tung ra tiết lộ về chuyện lái xe say rượu của ứng viên George W. Bush đă xảy ra 24 năm về trước, thời ông c̣n trai trẻ, thuộc loại công tử con nhà giầu thích chuyện ăn chơi nhậu nhẹt. Mục đích là để tấn công hạnh kiểm cá nhân của ông Bush, lúc bấy giờ được đa số đánh bóng là một chính trị gia ngoan đạo, đạo đức, có vẻ sáng giá hơn rất nhiều nếu so với h́nh ảnh ăn chơi phong nguyệt kiểu playboy của đương kim tổng thống Bill Clinton. Thế nhưng nó cũng không đủ sức mạnh, có thể đă không đủ thời gian để tạo hiệu quả, để thúc giục cử tri phe bảo thủ bớt đi bỏ phiếu cho ông Bush.

Nhưng đ̣n độc kiểu chơi bẩn này đă thành công khá lớn trong nhiều trường hợp và đă tiêu diệt biết bao giấc mộng huy hoàng của nhiều chính trị gia đầy triển vọng. Trong kỳ bầu cử tổng thống năm 2004, phe Cộng Hoà tấn công về thành tích cá nhân của ứng viên John Kerry qua bàn tay của nhóm Swift Boat Veterans for Truth, một nhóm được tài trợ bởi nhà triệu phú về địa ốc là ông Perry ở Texas, cho rằng ông Kerry thực sự đă thổi phồng về các chiến thương bội tinh của ḿnh trong thời gian tham chiến tại Việt Nam. Phe ông Kerry lúc đầu không thèm trả lời v́ lập luận rằng không muốn mất giờ tranh căi trong những chuyện bôi bẩn cá nhân, nhưng đến lúc bắt đầu có nhiều người đặt câu hỏi về tính hư thực của những lời tố cáo này th́ mới chịu phản công. Nhưng đă quá trễ, và h́nh ảnh một chính trị gia kiểu "lập trường chao đảo" như ông đă càng bị tô đậm hơn sau các đợt quảng cáo tấn công này trên màn ảnh TV. Bởi v́ trước đó ông đă bị tấn công v́ tính lưỡng lự trong các quyết định bỏ phiếu ủng hộ về cuộc chiến Iraq, đă bỏ phiếu không để rồi sau đó lại bỏ phiếu có. Chiến thuật "tấn công chơi xấu" này nổi tiếng và thành công đến nỗi mà từ ngữ "swift-boating" (vu cáo phủ đầu một cách thần tốc) đă đi vào ngôn ngữ thời đại của làng báo Hoa Kỳ.

Trong kỳ bầu cử thống đốc tiểu bang Texas vào năm 2002, nhà triệu phú Tony Sanchez đă bỏ ra hơn 50 triệu Mỹ-kim để đánh bóng cho h́nh ảnh sáng chói của ḿnh là một thương gia gốc Mễ đă thành công lớn tại Hoa Kỳ. Lúc bấy giờ, uy tín của ông lên cao, một phần v́ được sự ủng hộ của khối lượng to lớn của dân gốc Mễ cư ngụ tại tiểu bang này, và phần khác v́ thống đốc đương quyền là ông Rick Perry chưa tạo được uy tín lớn v́ chỉ được coi là may mắn ngồi thừa hưởng cái ghế thống đốc Texas khi ông Bush lên làm tổng thống. Đùng một cái, người ta thấy một mẩu quảng cáo chiếu trên truyền h́nh cho thấy các tay anh chị gốc Mễ, như h́nh ảnh tiêu biểu các tay buôn bạch phiến Nam Mỹ, mang tiền đến kư thác tại nhà băng IBC, vốn thuộc sở hữu của ông Sanchez. Lúc đó một giọng nói lồng vào nhắc nhở mọi người về cái chết của một nhân viên an ninh ch́m của Tổng Nha Bài Trừ Ma Tuư (Drug Enforcement Agency, DEA) bởi các tay súng trong đường giây buôn thuốc phiện của Colombia. Và hỏi rằng liệu cử tri Hoa Kỳ có nên bỏ phiếu ủng hộ cho một ứng cử viên tiếp tay cho bọn sát nhân này hay không. Ngụ ư muốn nói là ông Sanchez đă tiếp tay cho bọn tội phạm này trong kế hoạch "rửa tiền", cho dù là trong thực tế, cá nhân ông Sanchez nào có biết là tiền kư thác của các thân chủ từ đâu đến. Cũng như là hành động "rửa tiền" -- tức là đường giây khéo léo qua nhiều h́nh thức trung gian gửi tiền có những xuất xứ mờ ám vào ngân hàng để sau đó có thể biến số tiền này thành hợp lệ, trong sạch -- đă được đủ hạng người ma giáo áp dụng tại nhiều hệ thống ngân hàng khác nhau chứ không phải chỉ có ở ngân hàng IBC. Kết quả là liền sau đó uy tín ông Sanchez bị giảm nặng một cách nhanh chóng để rồi phải thất cử.

Một "đ̣n chơi bẩn" tối độc khác cũng có công hiệu chuyển bại thành thắng cho một ứng cử viên đă xảy ra tại địa phương này trong cuộc bầu cử thị trưởng thành phố Houston, Texas vào năm 1991. Lần này, nạn nhân cũng như kẻ tấn công đều là người cùng phe Dân Chủ. Trên lư thuyết, các cuộc bầu cử địa phương không mang tính chất đảng phái và cũng thường diễn ra như vậy. Lần đó, cả ba ứng viên ra tranh cử thật ra đều là người theo đảng Dân Chủ. Đương kim thị trưởng là bà Kathy Whitmire, nắm giữ chức vụ này trong suốt 10 năm liền, được sự ủng hộ của đủ mọi giới. Người đối đầu chính là dân biểu tiểu bang Sylvester Turner, chính trị gia trẻ tuổi gốc da đen. Người thứ ba là ông Bob Lanier, người Mỹ trắng nhưng bất măn với bà Whitmire trong đề án lập đường rầy xe lửa để giải quyết nạn kẹt xe tại thành phố đông dân thứ tư này. Giá như chỉ có 2 người ra ứng cử th́ có lẽ bà Whitmire thắng dễ dàng. Nếu chỉ một ḿnh ông Turner ra th́ chỉ có dân da đen, chưa đủ đa số, ủng hộ ông v́ tự ái sắc tộc được thoả măn. Nếu chỉ có ông Lanier ra, đa số dân da đen tiếp tục ủng hộ bà Whitmire và thành phần cử tri c̣n lại sẽ chia đều giữa ông Lanier và bà Whitmire, do đó ông cũng sẽ bị thất bại nặng nên đă chần chừ trước đó không dám ra. Đến khi ông Turner ra, với triển vọng kéo theo sự ủng hộ lớn cho bà Whitmire từ phía cử tri da đen th́ lúc đó ông Lanier mới quyết định ra. Kết quả trong ṿng đầu xảy ra cho thấy đúng như nhiều người dự đoán: ông Turner được đa số dân Mỹ đen đoàn kết bỏ phiếu nên về đầu. Ông Lanier thắng phiếu khít khao trên bà Whitmire. V́ không đủ đa số trên 50% nên hai người về đầu tiếp tục tranh cử ở ṿng hai. Lúc này số ủng hộ cho bà Whitmire nghiêng nhiều về ông Turner, dựa theo kết quả các cuộc thăm ḍ dân ư. Chỉ vài hôm trước ngày đi bầu, một bài phóng sự giật gân bỗng nổ tung trên trang nhất của tờ báo lớn nhất trong thành phố là tờ Houston Chronicle. Bài báo nói đến một số việc làm của ông Turner, trong cương vị là một luật sư, cho thấy là dường như ông có "dính líu" đến những nhân vật có thành tích mờ ám. Đặc biệt về chuyện ông là luật sư đại diện cho một thân chủ đ̣i tiền bảo hiểm nhân thọ mà hồ sơ cho thấy là có vẻ không thành thật hay là đă được dàn dựng để ăn gian tiền bảo hiểm. Cho dù là ông Turner thật ra chẳng có âm mưu ǵ trong hồ sơ gian dối này, nhưng bài báo đă dẫn đến kết luận mong muốn là cho thấy ông đă dính líu đến những thành phần bất hảo. Kết quả là uy tín của ông tụt giảm mau lẹ và thất cử vào giờ chót trước ông Lanier. Dù rằng sau này ông đă được minh oan khi một phiên toà đă xử phạt tờ báo Houston Chronicle có hậu ư tai hại cho ông Turner, nhưng kết quả đă đến trễ hơn 10 năm sau đó.

Nhưng có lẽ "đ̣n bẩn" nổi tiếng nhất trong lịch sử chính trường Hoa Kỳ là sự tích "Willie Horton", nổ ra trong kỳ bầu cử tổng thống năm 1988. Tác giả của nó được coi là "cha đẻ" của chiêu thức chơi bẩn trong tṛ chơi vận động tranh cử, ông Lee Atwater, chiến lược gia số một của Phó TT George H. Bush thời bấy giờ. Lúc đó, ứng viên của đảng Dân Chủ là thống đốc Michael Dukakis của tiểu bang Massachusetts đang có mức ủng hộ của dân chúng cao nhiều hơn ông Bush trong bối cảnh chính quyền Reagan bị tai tiếng về vụ Iran-Contra.

Ông Atwater cho thực hiện một đoạn phim quảng cáo ngắn hết sức tinh vi và hiệu nghiệm. Màn ảnh truyền h́nh cho thấy nhiều tù nhân (đa số là da đen) xếp hàng đi ra khỏi nhà tù khi được hưởng sự phóng thích sớm. (Thông thường, các tù nhân ở Mỹ hay được thả ra sớm hơn hạn định của án tù nếu như có hạnh kiểm tốt trong thời gian thọ án, gọi là chương tŕnh "early parole"). Willie Horton là một trong số hàng ngàn người đó. Nhưng sau đó lại sa ngă, phạm tội giết người sau khi hiếp dâm một phụ nữ da trắng, nội vụ được khai thác rất nhiều trên truyền thông tại thành phố Boston lúc đó. Liền đó, một giọng nói lồng vào trong đoạn quảng cáo nói rằng thống đốc Dukakis đă là người thích muốn tha tội những tù nhân nguy hiểm như Willie Horton. Ngụ ư là nói chính quyền tiểu bang của ông Dukakis là thủ phạm gián tiếp giết chết nạn nhân Mỹ trắng v́ đă lỏng lẻo phóng thích các tù nhân bừa băi. Cho dù là trong thực tế, anh Horton được thả ra theo đúng quy chế và thủ tục hành chánh sau khi đă thọ án, do một hội đồng độc lập là "Parole Board" quyết định và giám sát. Và ông Dukakis chẳng có dính líu ǵ đến việc điều hành của hệ thống tư pháp giam giữ tù nhân. Đối với đa số dân chúng ở Boston và sau đó là trên toàn nước Mỹ, vốn đă lo sợ trước những tin tức về các tội ác như giết người, hăm hiếp v.v..., cộng thêm với ḷng căm giận thù ghét nặng nề khi nạn nhân da trắng bị dân da đen sát hại, những mẩu quảng cáo kiểu này đương nhiên dễ có ép-phê nhanh chóng. Kết quả là uy tín của ông Dukakis cũng tụt giảm mạnh và sau cùng cũng bị thất cử.

Trớ trêu của lịch sử là một chuyện tương tự cũng đă diễn ra tại thành phố Boston trong mùa bầu cử năm nay, nhưng có điều khác biệt lớn là đem lại một kết quả trái ngược, tức là hại ngược lại (backfire) cho kẻ ra tay. Trong cuộc tranh cử chức thống đốc tiểu bang Massachusetts năm nay, hai ứng viên hàng đầu là Patrick Deval (Dân Chủ) và phó thống đốc Kerry Healey của phe Cộng Hoà. Ông Deval là một cựu viên chức trong Bộ Tư Pháp thời nội các Clinton và hiện là một luật sư, dân da đen, thành công trong lănh vực tư. Trong kỳ bầu cử sơ bộ, ông đè bẹp tất cả các nhân vật kỳ cựu của đảng Dân Chủ, có triển vọng là một chính trị gia trẻ sáng giá kiểu như nghị sĩ Barack Obama thắng cử tại tiểu bang Illinois vào năm 2004. Các cuộc thăm ḍ dân ư cho thấy là ông đă dẫn trước bà Healey. Mới đây, phe Cộng Hoà tung ra nhiều đ̣n chơi bẩn, tố cáo ông Deval thời c̣n là luật sư trẻ trước đây đă nhận lời bênh vực cho nhiều tội phạm da đen. Sau đó phe bà Healey cũng tung luôn một tin kể về đời tư của người anh rể ông Deval đă từng bị kết án về tội hiếp dâm vợ ḿnh. (Trong quá khứ, khi chị ruột của ông Deval giận dỗi và ly thân với chồng, có đi tố cáo ông, nhưng sau đó hai người đă làm lành và hiện sống chung với nhau.) Ngụ ư của những mẩu quảng cáo tấn công kiểu này là muốn gợi lên h́nh ảnh ông Deval không nhiều hay ít có dính líu đến những thành phần không lấy ǵ làm tốt đẹp cho lắm. Tuy vậy, kỳ này phản ứng của dân chúng xem chừng như đă thay đổi, và tất cả các tờ báo lớn trong vùng đều lên tiếng kết án thủ đoạn chơi xấu này và càng khiến cho uy tín của bà Healey càng tụt dốc mau hơn nữa, dựa theo các bảng thăm ḍ dân ư mới nhất.

Trở về với vụ tai tiếng ồn ào tại vùng Quận Cam mới đây của ứng viên Nguyễn Đức Tân, liên quan đến việc gửi một lá thư đến 14,000 địa chỉ của những người có tên họ gốc Mễ với nội dung hăm doạ khéo là đừng đi bầu v́ có thể sẽ bị rắc rối với pháp luật, h́nh như phản ứng ngược cũng xảy ra khá mạnh mẽ khiến cho uy tín và thanh danh của kẻ chủ mưu cũng bị thương tổn nặng nề, hay đúng ra là cũng nổi tiếng, nhưng nổi theo kiểu "lưu xú vạn niên".

Tuy đơn vị tranh cử giữa anh Tân và đương kim dân biểu liên bang Loretta Sanchez là đơn vị 47, từ 10 năm qua đă bỏ phiếu ủng hộ cho bà Sanchez với đa số áp đảo (xấp xỉ 60%), nhưng vùng Quận Cam vẫn nổi tiếng là một thành tŕ của phe bảo thủ trong khuynh hướng chính trị, v́ vẫn đang chiếm 5 ghế trong số 6 dân biểu trong vùng. Nhưng trong quá khứ, như vào năm 1988, đảng Cộng Hoà cũng đă dính líu đến một đ̣n bẩn khác trong kỳ bầu cử dân biểu tiểu bang đơn vị 71. Bộ máy đảng CH tại địa phương đă bỏ tiền ra thuê mướn nhân viên công lực mặc sắc phục đứng canh trong những khu phố có đông dân gốc Mễ với những tấm biển to với hàng chữ "Không phải công dân Mỹ th́ không được quyền đi bầu" (Non-Citizens Can't Vote). Mục đích chính là nhắm đe doạ một cách bóng gió khối cử tri gốc Mễ, có thể nhẹ dạ hay yếu bóng vía, nên hăy tránh xa thùng phiếu với tâm lư không muốn bị lôi thôi hay rắc rối mất th́ giờ. Bị thưa kiện v́ thủ đoạn hù doạ gián tiếp này, đảng CH địa phương sau đó đă thoả thuận rút lui cũng như đền bù một số tiền thiệt hại.

Đ̣n phép hù doạ này là một chiến thuật cổ điển mà giới cầm quyền thường đem ra áp dụng mỗi khi không muốn thấy nhiều người dân đi làm công việc bỏ phiếu, v́ biết trước và biết chắc rằng nếu như thành phần này mà có đến thùng phiếu th́ đa số sẽ bỏ cho đối thủ của ḿnh. Chẳng hạn như đối với tập thể dân Mỹ đen nghèo ở các xóm b́nh dân, nếu càng đi đông bỏ phiếu th́ đa số chắc chắn sẽ bỏ cho phe Dân Chủ thay v́ cho các chính trị gia Mỹ trắng thường là phe Cộng Hoà. Chiến thuật này có xuất xứ từ những tiểu bang miền Nam Hoa Kỳ trong những thập niên 50 và 60 khi giới cầm quyền Mỹ trắng thường không muốn dân da đen, thường ít học, nghèo và ít hiểu biết, siêng năng đi bầu nên thường dựng lên các h́nh thức gây khó khăn hay trở ngại. Nên nhớ là dù ách nô lệ đă được băi bỏ trên nước Mỹ gần hơn 100 năm trước, tại nhiều tiểu bang ở miền nam nước Mỹ, đa số con cháu của giới này vẫn c̣n lệ thuộc về kinh tế và văn hoá dưới sự cai trị của giới chủ nhân ông các đồn điền hay cơ xưởng, nắm giữ vận mệnh và hầu bao của giới lao động nghèo và ít học này. Và chính sách kỳ thị hay tách ly giữa dân da trắng và da đen (segregation) vẫn c̣n được áp dụng tại nhiều nơi. Những cuộc tranh đấu đ̣i quyền b́nh đẳng đă diễn ra khá quyết liệt trong hai thập niên này và dẫn đến những thành quả đáng kể khi chính quyền liên bang đă phải thông qua đạo luật Voting Rights Act vào năm 1965, quy định rơ ràng về quyền lợi này cũng như t́m cách giúp đỡ cho mọi công dân có thể dễ dàng đi bầu.

Thủ đoạn hù doạ gián tiếp dễ thấy nhất là trong ngày đi bầu, chính quyền địa phương thường t́m cách ngấm ngầm tung ra nhiều xe cảnh sát đứng gác ở ngoài đường phố, nhất là ở những khu dân cư nghèo và b́nh dân này tụ tập đông đảo. Họ chỉ cần chặn xe lại, hạch hỏi hành khách đủ thứ giấy tờ, hoặc t́m cách khám xét xe khá kỹ lưỡng như là xe của những thành phần nguy hiểm. Nếu thấy ra những lỗi lầm nhỏ nhặt như là bằng lái hết hạn, ống khói xe nổ quá to, thẻ đăng bộ xe hết liệu lực, kính xe hay mấy ống đèn bị bể v.v... -- trớ trêu thay lại là những điều vi phạm mà các thành phần nghèo này thường mắc phải -- cảnh sát có thể bắt nhốt tạm hay cho giấy phạt. Thế là tự nhiên mọi người không muốn phải lănh những h́nh phạt như vậy, và tự động có thái độ cầu an, thủ thân cố hữu là nằm nhà cho yên chuyện. Đ̣n phép hù doạ gián tiếp kiểu này vẫn c̣n thấy áp dụng tại một vài nơi trong những kỳ bầu cử mới đây vào các năm 2002 và 2004, nhất là tại những vùng quê hẻo lánh hoặc xa rời thành thị, nhất là những nơi có đông thành phần ít học nên không hiểu rơ quyền lợi công dân của ḿnh.

Trong trường hợp của anh Tân, nội dung được báo giới tóm gọn là hàm ư hăm doạ giới di dân gốc Mễ không nên đi bầu, được văn pḥng của ông gửi bằng bưu điện tới 14,000 địa chỉ của những người có tên họ gốc Mễ. Danh sách này được văn pḥng của ông Tân mua lại từ một văn pḥng tiếp thị chuyên thu thập dữ liệu (database) về người dân. Trong đó, có đoạn văn chính, nguyên văn bằng tiếng Tây-ban-nha, như sau: "si es emigrado, votar en una electión federal es un delito que podró resultar en encarcelamiento, y si seró deportado". Diễn dịch ra tiếng Việt có thể là "Nếu là di dân, việc đi bỏ phiếu trong một cuộc bầu cử liên bang là một tội phạm, có thể dẫn đến việc bị bỏ tù, cũng như có thể bị trục xuất."

Phản ứng đầu tiên là sự giận dữ của hầu hết người dân cũng như của đa số các chính trị gia ở cả hai chính đảng về lá thư đầy tính đe doạ này. Trong bối cảnh chính quyền phải có nhiệm vụ khuyến khích và giành nhiều dễ dàng cho công dân được thực hiện quyền đi bỏ phiếu, những lời lẽ hay hành động đi ngược lại điều này đều được coi là "sai trái về chính trị" (politically incorrect). Mọi chính trị gia, từ ông thống đốc cho đến các viên chức của đảng Cộng Hoà ở địa phương đều nhanh chóng lên tiếng kết án việc làm này. Bộ Tư Pháp tiểu bang California cũng nhập cuộc, mở cuộc điều tra, lục xét văn pḥng và tư gia của ông Tân để t́m hiểu rơ vấn đề, v́ chuyện đe doạ cử tri nếu có thật sẽ là một hành động phạm pháp và sẽ bị truy tố trước pháp luật. Thoạt đầu, ông Tân không thể chối căi v́ có bằng chứng cho thấy là người đặt hàng cũng như trả tiền cho công ty gửi thư là người của văn pḥng ông, nên đă t́m cách chối tội bằng cách đổ lỗi cho nhân viên trong văn pḥng đă làm chuyện đó mà ông không hay biết ǵ. Ông muốn "thí chốt" nên đă quyết định sa thải nhân viên này. Tuy vậy, đảng Cộng Hoà địa phương ở vùng Quận Cam, v́ sợ ảnh hưởng tai hại hơn về uy tín của đảng trong tiểu bang California cũng như trên toàn quốc, cũng muốn "thí chốt" chính ông luôn, yêu cầu chính ông phải nên rút lui khỏi cuộc tranh cử này, tức là muốn biến ông Tân thành "dê tế thần" cho quyền lợi chính trị của đảng.

Phản ứng của người Việt cũng sôi nổi không kém. Thoạt đầu, phần đông đều giận dữ hay buồn tê tái khi kết án rằng đây là một hành động tai hại của một chính trị gia non nớt mới tập tễnh bước vào chính trường nhưng chỉ biết học những thủ đoạn vặt kiểu "khôn dại". Ngay cả những "đồng chí" gốc Việt với ông Tân cùng phe đảng Cộng Hoà, mấy lúc trước cùng chụp h́nh chung và viết những lời khen ngợi lẫn nhau, cũng nhanh tay lên án lá thư này. Thậm chí, luật sư trẻ Nguyễn Quốc Lân, uỷ viên của Khu Học Chính Garden Grove, mấy hôm trước c̣n viết một bài quảng cáo khá vụng về cho "thành tích" của ông Tân cùng lúc chê bai việc làm của bà Loretta Sanchez, sau đó lại đích thân dẫn bà dân biểu tiểu bang Lynn Daucher, của đảng Cộng Hoà, lên các đài phát thanh tiếng Việt để chỉ trích và lên án việc làm của cựu "đồng chí" ḿnh là Nguyễn Đức Tân. Bởi v́ bà Daucher đang chạy đua ráo riết trong một cuộc tranh cử khít khao và gay cấn với ông Lou Correa (đảng Dân Chủ) cho chiếc ghế nghị sĩ tiểu bang trong vùng. Đây là đơn vị mà ngoài thành phần trung kiên của đảng Dân Chủ giành ủng hộ cho bà Sanchez và ông Correa, đa số người Việt tại đây cũng nhiệt thành ủng hộ hai nhân vật này về những việc làm cụ thể mà họ đă sát cánh với cộng đồng người Việt. Nếu như v́ vụ này mà khối di dân gốc Mễ giận dữ, không phải với cá nhân ông Tân mà là đảng Cộng Hoà nói chung, cùng với nỗi bất măn của cử tri gốc Việt, vốn đă trưởng thành chứ không phải lúc nào cứ khư khư với luận điệu "người Việt phải bỏ phiếu cho người Việt", và đổ dồn sự bực tức của họ lên đảng Cộng Hoà qua lá phiếu th́ hy vọng của bà Daucher sẽ tan thành mây khói.

Đó là lư do chính giải thích tại sao có sự "đâm sau lưng chiến sĩ" từ phe Cộng Hoà đang hạ ông Tân. Thật ra th́ ông cũng không phải là một ứng viên sáng giá ǵ, cũng chẳng có thành tích nào đáng kể có thể khoe ra, nhưng chỉ là người dám chịu bỏ tiền ra để nhập cuộc trong tṛ chơi bầu cử. Ở Hoa Kỳ này, bất kỳ ai chịu bỏ tiền ra là có quyền ghi tên ứng cử, nhất là trong kỳ bầu cử sơ bộ. Trong nhiều trường hợp khi một đơn vị gần như nghiêng hẳn về một bên như t́nh trạng thường xảy ra ở hầu hết các đơn vị bầu cử tại Hoa Kỳ này, quen gọi là gerrymandering, phe đối phương thường ít khi nào dám ra đối đầu v́ biết chắc là sẽ tốn tiền và thảm bại. Tuy nhiên, đôi khi cũng có những cảnh "chơi ngông", bỏ tiền ra để mua lấy chút tiếng tăm phù du loại danh hăo. Những người ra ứng cử trong các đơn vị mà ai cũng biết trước là sẽ thua, thường gồm có hai loại: hoặc chơi ngông xài tiền cho thoả tự ái cá nhân, hoặc có hậu ư khác trong đó có việc đánh loè dân đồng hương có thể ít hiểu biết sâu rộng. Việc ông Tân ra tranh cử đối đấu với bà Sanchez cũng tương tự như việc ông Vũ Công ra tranh với dân biểu liên bang Gene Green tại Houston vào năm 2000. Trong ngôn ngữ tại Hoa Kỳ, từ ngữ để nói việc này là có được "15 phút nổi tiếng" (15 minutes of fame). Kể ra cũng c̣n khá hơn bên tiếng Việt, v́ người ta thường nói là "thà một phút huy hoàng c̣n hơn".

Thế nhưng kỳ này th́ ông Tân không thể rút lui được, chẳng qua là v́ ông đă trót dại bỏ tiền túi ra, mà không phải ít, cũng đến hơn 425,000 Mỹ-kim mà ông tự cho chiến dịch tranh cử của ông mượn, tức là chẳng bao giờ đ̣i lại được v́ đă chi tiêu mất hết rồi trong những tháng ngày qua, trong khi số tiền gây quỹ từ thiên hạ chỉ có khoảng 50,000 Mỹ-kim. Bởi thế cho nên ông cũng tiếc tiền và thấy đau xót cho gần nửa triệu đô-la này, nên quyết định không rút lui, quyết chí giữ vững lập trường kiểu "stay the course" như TT Bush trong vụ Iraq. Ông c̣n tố ngược lại, cho rằng lá thư này không có ǵ sai trái hay phạm luật, lên tiếng chỉ trích cảnh sát vô cớ xét nhà và văn phong, và tịch thu máy móc của ông, cũng như chê trách luôn sếp trực tiếp của ông là Scott Baugh, chủ tịch đảng Cộng Hoà ở Quận Cam, người đ̣i ông phải rút lui. Dĩ nhiên hành động đoạn tuyệt kiểu tự sát này của ông có chủ đích chứ không hẳn là một hành động điên rồ, bởi v́ giờ đây có lẽ ông đang nhắm đến một mục tiêu khác hay lá bài mới: là dù có thắng cử hay không, ông sẽ c̣n được dùng đến trong tương lai gần, ít ra là với khối dân Mỹ trắng vốn kỳ thị dân thiểu số, đặc biệt nhất là di dân lậu, phần đông lại là gốc Mễ.

Số lượng đông đảo và càng ngày càng lớn mạnh của cộng đồng gốc Mễ, cộng với đề tài di dân lậu là một vấn đề gây tranh căi tốn nhiều bút mực và chưa t́m được câu trả lời thoả đáng. Có điều người ta biết chắc là thành phần kỳ thị di dân ở Hoa Kỳ này không phải là nhỏ, tương tự như Mặt Trận Quốc Gia (Front National) của chính trị gia cực hữu Jean Marie LePen ở Pháp gây ồn ào trên thế giới mấy năm về trước. Trong một chừng mực nào đó, hành động của ông Tân, có thể là dụng cụ hữu hiệu cho phe này để khuyến khích và hâm nóng tinh thần chống đối di dân. Việc trớ trêu và éo le khi một di dân (như ông Tân) trở thành biểu tượng hay công cụ cho phong trào chống di dân, th́ có lẽ chỉ có lương tâm của chính ông Tân biết rơ để phán đoán.

Điều nguy hiểm cho các thủ đoạn "chơi bẩn" này là nó có thể có tác hại ngược lại (backfire) cho chính tác giả của nó, giống như câu nói "chơi dao có ngày đứt tay". Đó có lẽ là trường hợp đă xảy ra cho ứng viên Nguyễn Đức Tân, khiến cho đảng Cộng Hoà tại địa phương cũng như của cả tiểu bang California phải t́m cách xoa dịu sự công phẫn của nhiều giới, nên chỉ c̣n cách duy nhất là phải "thí chốt", bằng cách lên án hành động này và đ̣i con gà của họ là ông Tân phải rút lui. Khách quan mà nói, những lời cảnh cáọ trong thư gửi cử tri gốc Mễ cũng không sai trái hay phạm luật v́ nếu chỉ là di dân (immigrant) mà đi bầu tức là phạm pháp và có thể bị bắt bỏ tù. Nhưng từ ngữ "immigrant" bao gồm tất cả những người không sinh đẻ tại Hoa Kỳ, cho dù họ đă có quốc tịch Mỹ, tức là quyền được đi bầu. Trong bối cảnh cần phải cẩn trọng lời ăn tiếng nói cho hợp thời (politically correct) ngày nay, mọi h́nh thức hăm doạ gián tiếp đều bị lên án. Chỉ có điều dở là ông Tân đă để cho mọi người thấy là văn pḥng của ông đă chủ trương và bỏ tiền ra để thực hiện vụ gửi thư hăm doạ này.

Tại địa phương Houston, trong mùa bầu cử năm nay, cũng có hai vụ tranh cử khít khao và gay cấn mà các "đ̣n chơi bẩn" cũng được tung ra, và trớ trêu thay cũng đều có dính líu đến ứng cử viên gốc Á, cho dù là đa số cử tri gốc Việt ít để ư để nh́n ra. Nhưng các phân tích gia cũng như các nhà báo am tường thời sự đều thấy rơ và đă nói khá nhiều trên mặt báo của tờ Houston Chronicle. Giống như đă nói ở phần trên, đảng Cộng Hoà cũng là người chủ mưu trong các đ̣n phép "ma giáo" này.

Vụ thứ nhất, được nhà báo Clay Robinson thuật lại, xảy ra tại đơn vị 149 vùng tây nam trong cuộc tái so tài giữa dân biểu Hubert Vơ (Dân Chủ) đối đầu với cựu dân biểu Talmadge Heflin (Cộng Hoà), người đă thua ông Vơ vào năm 2004. Chiến thuật "ném đá giấu tay" của phe Cộng Hoà lần này khá tinh vi: Tại đơn vị này, nhiều cư dân, phần lớn thuộc thành phần bảo thủ, bỗng nhiên nhận được những cú điện thoại tự động gọi đến nhà ḿnh, tự xưng là thuộc các tổ chức đồng tính luyến ái, và khuyến khích họ nên ủng hộ cho Hubert Vơ. Mục đích rơ ràng tuy không nói ra là sẽ khiến cho các cử tri này sẽ nổi giận và đi bỏ phiếu chống lại ông Hubert Vơ. Trong nhiệm kỳ quốc hội vừa qua, ông Hubert Vơ, cũng giống như đa số dân biểu phe Dân Chủ, bỏ phiếu chống lại dự thảo tu chính án hiến pháp để ngăn cản các vụ kết hôn đồng giới tính. Thật ra th́ luật lệ của Texas, cũng giống như ở hầu hết các tiểu bang khác trên nước Mỹ, đều không công nhận các vụ kết hôn này. Phe Dân Chủ cho rằng việc t́m cách đưa ra các dự thảo tu chính án (amendment) chỉ là thủ đoạn của phe bảo thủ bên Cộng Hoà để lấy tiếng, muốn khai thác đề tài gây chia rẽ này và khích động khối dân bảo thủ đi bầu đông hơn. Dĩ nhiên, việc bỏ phiếu chống lại tu chính án này không có nghĩa là hoàn toàn chấp nhận hay ủng hộ việc kết hôn này. Cũng giống như việc một người phản đối chính quyền ngăn cấm chuyện phá thai v́ nhiều lư do, trong đó có yếu tố quan trọng nhất là đặt nặng quyền quyết định tối hậu và riêng tư là của cá nhân người phụ nữ trong cuộc chứ không phải do chính quyền quyết định. Quyết định này không có nghĩa là người đó hoàn toàn ủng hộ hay cổ động việc phá thai tự do như phe ngăn cấm phá thái thường chỉ trích hay buộc tội đối phương.

Vụ thứ hai xảy ra tại đơn vị 134 nằm ở giữa trung tâm thành phố, giữa bà đương kim dân biểu gốc Tàu là Martha Wong (Cộng Hoà) và đối thủ Ellen Cohen (Dân Chủ), một khuôn mặt sáng giá trong cộng đồng tại đây. Bà Cohen là dân Mỹ trắng, sinh trưởng tại Cleveland, tốt nghiệp trường Ohio State, lấy chồng người Gia Nă Đại và dọn sang đó năm 1960. Từ năm 1977, bà đến định cư tại Houston, hoạt động trong nhiều hội từ thiện và nắm giữ nhiều chức vụ có uy tín. Mẩu quảng cáo lần này của phe Cộng Hoà không tinh vi bằng: Một đoạn phim chiếu lên h́nh hoạt hoạ ám chỉ bà Cohen, sau đó có một giọng nói lồng vào của một người Gia Nă Đại phát âm tiếng Anh hơi nặng: "Hello, tôi là Martha Cohen, người phụ nữ thích tăng thuế đây. Và tôi di cư sang đây từ Gia Nă Đại, một đất nước lúc nào cũng thích bộ máy chính quyền cồng kềnh to lớn và thích bắt dân đóng thuế cao." Bài viết này đă được tường tŕnh bởi nhà báo Rick Causey.

Liệu kết quả của các màn đ̣n phép chơi bẩn này có thành công hay không, chúng ta phải đợi đếm số phiếu sau ngày 7 tháng 11 mới biết được. Chắc chắn là nó sẽ đập ngược lại chủ nhân của nó trong nhiều trường hợp, như vụ của bà Kerry Healey trong vụ tranh cử chức thống đốc Massachusetts cũng như vụ ông Nguyễn Đức Tân trong cuộc tranh cử chức dân biểu liên bang đơn vị 47 ở Quận Cam. Tuy nhiên, nó cũng có thể thành công ở một vài đơn vị nào đó, và v́ thế cho dù có bị lên án hay chỉ trích từ nhiều phía, cuối cùng rồi nó cũng sẽ được đem ra áp dụng trong tương lai.

Sự vụng về và khá non nớt của nhiều chính trị gia tập tành bước vào tṛ chơi thủ đoạn mới là điều buồn cười nhất trong vụ tai tiếng này. Nói chung, dân chơi ma giáo lăo luyện thường t́m cách dấu kín hành tung của ḿnh một cách kỹ lưỡng để pḥng khi thất bại hay đổ bể th́ không có tang chứng để bị lên án, nhưng nếu thành công th́ được hưởng lợi. Chẳng thế mà người Việt thường có câu khuyên trẻ con chớ nên "chơi dao có ngày đứt tay" hay "chơi que diêm có ngày cháy nhà" là vậy.

V́ có trẻ con c̣n ngờ nghệch, chưa trưởng thành, không biết lường hậu quả tai hại nên mới cần phải khuyên can như vậy.

 

Mai Loan

Houston, Texas 30-10-06

xem tiếp phần 3  >>>>>

 

xem phần 1 >>>>>>>>>

 

 

 

 

 

 

 

CHÍNH NGHĨA 

 

   

Chính Nghĩa Tự Có Tính Thuyết Phục - Nhân Nghĩa Tự Có Tính Cảm Hoá