Trang ChủKim ÂuBáo ChíDịch ThuậtTự ĐiểnThư QuánLưu TrữESPN3Sport TVMusicLotteryDanceSRSB RadioVideos/TVLearningLịch SửTác PhẩmChính NghĩaVấn ĐềĐà LạtDiễn ĐànChân LưBBCVOARFARFISBSTác GỉaVideoForum

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

MINH THỊ

Chính Nghĩa là nơi tập hợp tất cả những nhân sinh quan, chính trị quan,  thế giới quan từ nhiều nguồn khác biệt với mục đích cung cấp thông tin đáp ứng yêu cầu tham khảo, điều nghiên của Người Việt Quốc Gia  để nhận rơ những âm mưu, quỷ kế, ngôn từ và hành động của kẻ thù hầu có phản ứng, đối sách kịp thời. Nội dung các bài viết được đăng tải không nhất thiết phản ánh quan điểm của chúng tôi.

Gia Huấn Ca

[Nguyễn Trăi]

 

 

 

 

 Đặt quyển sách, vắt tay nằm nghĩ,

 Hễ làm người dạy kỹ th́ nên,

 Phấn son cũng phải bút nghiên,

 Cũng nhân tâm ấy há thiên lư nào.

 

 

*

 

* *

 

 

5

Nhân thong thả lựa vần quốc ngữ,

 Làm bài ca dạy vợ nhủ con:

 Lời ăn nết ở cho khôn,

 Chớ nên đa quá, đa ngôn chút nào!

 Ăn mặc chớ mỹ miều chải chuốt,

 10

H́nh dung đừng ve vuốt ngắm trông,

 Một vừa hai phải th́ xong,

 Giọt dài giọt ngắn cũng không ra ǵ

 Khi đứng ngồi chứ hề lơ lẳng,

 Tiếng nhục nhằn nữa nặng đến ḿnh,

 15

Hạt mưa chút phận lênh đênh,

 Tấm son tạc lấy chữ trinh làm đầu.

 Ḱa mấy kẻ làu làu tiết ngọc,

 Đem sắt đanh nguyện lúc lửa châm.

 Con hiền cha mẹ an tâm,

 20

Một nhà khen ngợi, ngh́n năm bia truyền.

 Nọ những kẻ nước nguyền non hẹn,

 Thấy mùi hoa bướm nghển, ong chào,

 Miệng đời dê diếu biết bao,

 Đông ra quốc pháp, nhục vào gia thanh

 25

Đem người trước lấy ḿnh ngắm lại,

 Khôn ba năm đừng dại một giờ,

 Đua chi chén rượu câu thơ,

 Thuốc lào ngọt nhạt, nước cờ thấp cao.

 Đám dồi mỏ ra vào săn sóc,

 30

Lại bài phu, tam cúc, đánh đinh,

 Đố mười, chẵn lẻ, đố kinh,

 Tổ tôm, kiệu chắn, sám quanh tứ chiều.

 Đi đứng đắn, chớ điều vùng vẫy,

 Khi tối tăm đèn phải phân minh,

 35

Hoặc khi hội hát linh đ́nh,

 Được lời dạy đến th́ ḿnh hăy ra,

 Ra phải có mẹ già em nhỏ,

 Đừng đánh đàn, đánh lũ không hay.

 Nói đừng chau mặt, chau mày,

 40

Nghe ra ngậm đắng nuốt cay hay nào!

 Của tằn tiện, chắt chiu hàn gắn,

 Khách buôn tàu chưa hẳn nơi đây!

 Cũng đừng vắt nước cổ chày,

 Tiếp tân tế lễ là ngày nên hoang.

 45

Ăn ở chớ ḷng mang khoảnh khắc,

 Mua bán đừng điêu trác đong đưa.

 Mua đừng ráo riết quá lừa,

 Bán đừng bo xiết, ích ta hại người.

 Chớ tắt mắt của người kém cỏi,

 50

Đừng đảo điên có nói làm không.

 Giàu sang cũng chớ khoe ngông,

 Miễn ḿnh ấm phận chớ ḷng khinh ai.

 Khó khăn chớ vật nài oán hối,

 Hết bĩ rồi tới buổi thái lai

 55

Cầm cân, tạo hóa đổi dời,

 Giàu ba họ, khó ba đời mấy ai ?

 Đừng học cách tham lời đặt lăi,

 Lợi kẻ cho th́ hại kẻ vay,

 Dễ dàng nợ phải lay nhay,

 60

Đến đầu đũa quá, e cay đắng nhiều.

 Hoặc lỡ thiếu phải điều lĩnh tạm,

 Dù ít nhiều liệu sớm tính xong,

 Chẳng nên mê mẩn hơi đồng,

 Qua lần cho khỏi th́ ḷng mới nguôi.

 65

Thói mách lẻo, ngồi rồi bỏ hết,

 Hễ điều ǵ nói ít mới hay,

 Lân la giắt rợ, giắt rây,

 Đă hư công việc, lại dày tiếng tăm.

 Việc chợ búa chăm chăm chúi chúi,

 70

Buổi bán xong liệu vội ra về,

 Cửa nhà trăm việc sớm khuya,

 Thu va thu vén mọi bề mới xong.

 Pḥng những kẻ có ḷng gian vặt,

 Nhỡ xảy ra một mất mười ngờ,

 75

Tiếc thầm đứng ngẩn, ngồi ngơ,

 Đau buồn thôi lại đổ cho tại trời.

 Từ chốn ở, nơi ngồi thay thảy,

 Rác ngập đường nh́n vậy chan chan,

 Ai vào rác ngập ước chân,

 80

Bát mâm tơi tả chiếu chăn đầy giường,

Tuy khó rách, giữ ǵn thơm sạch,

 Có hay ǵ chiếu lệch bụi nhơ,

 Đồ ăn thức nấu cho vừa,

 Thường thường giữ lấy muối dưa ngon lành.

 85

Nghề bánh trái chiều thanh vẻ lịch,

 Cũng học dần thói cách người ta,

 Vá may giữ nếp đàn bà,

 Mũi kim nhỏ nhặt mới là nữ công.

 Thủa tại gia phải ṭng phụ giáo

 90

Khi lấy chồng giữ đạo chính chuyên

 Lại là hiếu với tổ tiên,

 Những ngày giỗ tết không nên vắng nhà.

 Đồ cúng cấp hương trà tinh khiết,

 Theo lễ nghi khép nép, khoan thai,

 95

Ăn nhiều ăn ít cho rồi,

 Nhớ điều ghẻ lạnh lễ thôi lại về.

 Dù nội, ngoại hai bề cũng vậy,

 Đừng trành hanh bên ấy, bên này,

 Cù lao đội đức cao dày

 100

Phải lo hiếu kính đêm ngày khăng khăng.

 Bởi thương đến mới năng mắng quở,

 Muốn cho ta sáng sủa hơn người,

 Ân cần kẽ tóc, chân tơ,

 Tấm ḷng chép để mấy lời tạc ghi.

 105

Đừng nặng nhẹ, tiếng ch́ tiếng bấc,

 Đừng vùng vằng mặt vực, mặt lưng,

 Có th́ sớm tiến trưa dâng,

 Cơm ngon canh ngọt cho bằng chị em.

 Dù chẳng có th́ yên một phận,

 110

Người trên ta há giận ta sao!

 Hoặc khi lầm lỗi điều nào,

 Đánh đằng cửa trước, chạy vào cửa sau.

 Khi ấm lạnh ta hầu coi sóc,

 Xem cháo cơm, thang thuốc mọi bề,

 115

Ra vào thăm hỏi từng khi,

 Người đà vô sự, ta th́ an tâm.

 Việc báo hiếu phải chăm chữ hiếu,

 Kiệm hay phong cũng liệu tùy ngơi.

 Đừng điều tranh cạnh chia bai,

 120

Xấu trong làng nước, để cười mai sau.

 Đạo vợ chồng t́nh sâu nghĩa ái,

 Lại chẳng nên mặt tái, mày tăm,

 Chuyện đâu bỏ đấy cho êm

 Đừng đem bên ấy về gièm bên ta.

 125

Sách có chữ "nhập gia vấn húy",

 Khi nói năng phải kỹ kiêng khem,

 Dịu dàng tiếng thuận lời mềm,

 Cứ lời chồng dạy mới yên cửa nhà.

 Chớ nên cậy ḿnh ta tài sắc,

 130

Chồng nói ra nhiếc móc chê khen.

 Nói càn như ở bậc trên,

 Thường khi động đến tổ tiên quá lời.

 Cơn giận đến, sự đời ngang ngửa,

 Dở dói ra nát cửa tan nhà,

 135

Chữ "tùy" là phận đàn bà,

 Nhu ḿ để dạ, chua ngoa gác ngoài.

 Dù lỗi phận gặp người tửu sắc

 Hay gặp người cờ bạc lưu liên,

 Nhỏ to tiếng dịu lời êm

 140

Dần dà uốn măi may mềm được chăng!

 Phải chồng ngược, cắn răng chịu khổ,

 Chớ nghiêng đầu, ngảnh cổ thiệt thân,

 Duyên may gặp được văn nhân,

 Thuộc câu "tương kính như tân" làm ḷng.

 145

Nghiệp đèn sách khuyên chồng sập să,

 Tiếng kê minh gióng giả đêm ngày,

 Khuyên chồng nhớ đến đạo thầy,

 Vật dâng lớn nhỏ gọi nay lễ thường.

 In lấy chữ tao khang chi nghị,

 150

Đừng mang câu đố kỵ chi thường.

 Dây b́m cho tựa cành vàng,

 Trước chàng đẹp mặt, sau nàng đỡ tay.

 Câu "đường cái" xưa nay cũng vậy,

 Trai làm nên lấy bảy lấy ba,

 155

Lấy về hầu hạ nhà ta,

 Thêm ḥe, nẩy quế có là con ai ?

 Cũng da thịt cũng tai mắt thế,

 Kém ta nên phận ế hoa ôi,

 Nghĩ t́nh ăn cạnh nằm ngoài,

 160

Ấm no nên xót lấy người bơ vơ

 Thế mới phải phép thờ phu tử,

 Ấy mới là đạo xử hài ḥa,

 Chữ "tùy" rắn khúc nghi gia.

 Môn đường thong thả, một nhà vẻ vang.

 165

Ḱa những đứa mặt thường cau có,

 Khách đến nhà chửi chó mắng mèo,

 Cất lời nặng cỡ đá đeo,

 Đă ra thét tớ lại vào mắng con.

 Khách về đoạn sợ ṃn mất chiếu,

 170

Chồng ra đường chẳng kẻo mặt mo!

 Hễ ngày bạn hữu giao du,

 Sai người trải chiếu, sắp đồ tiếp ra.

 Dù trăm giận th́ ta để bụng,

 Có trọng người mới trọng chồng ta.

 175

Tùy người thết đăi rượu trà,

 Nhớ rằng: Của gửi chồng ta đi đường!

 Ấy là vẹn cương thường bằng hữu,

 Lại phải tường trong đạo chị em,

 Đạo em th́ phải trông lên,

 180

Đạo chị trông xuống cho êm đẹp chiều.

 Miếng bùi ngọt chia đều như một,

 Khi nắng mưa, ấm sốt đỡ tay,

 Với nhau như bát nước đầy,

 Lá lành đùm bọc bóng cây rườm rà!

 185

Đạo thúc tẩu một nhà minh bạch.

 Lánh hiềm nghi tăm tích rơ ràng,

 Trộm trông bóng đuốc Vân Trường,

 Nức danh ba nước treo gương muôn nhà.

 Cả trong ngoài cùng là đàn cháu,

 190

Xem như con yêu dấu chẳng sai,

 Đồng quà, tấm bánh hôm mai,

 Chớ điều dằn vật, chớ lời gieo đanh.

 Từ họ mạc, láng giềng, hàng xóm,

 Cũng ở cho trong ấm ngoài êm,

 195

Tiếng chào, tiếng hỏi cho mềm,

 Chẳng khinh ai cũng chẳng hiềm oán ai.

 Ắy ngôn hạnh các lời hằng giữ,

 Lại cần điều cư xử cho tuyền,

 Hễ ngày sóc, vọng, hối, huyền,

 200

Cùng ngày nguyệt tín phải khuyên dỗ chồng.

 Khi thai sản trong pḥng ǵn giữ,

 Học cổ nhân huấn tử trong thai,

 Dâm thanh chớ để vào tai,

 Ác ngôn chớ chút bợn lời sam sưa!

 205

Từ xuất nhập, khởi cư, hành động,

 Có lễ nghi nghiêm trọng đoan trinh

 Đứng ngồi chính đại quang minh,

 Cho bằng phẳng thế, chớ chênh lệch ḿnh.

 Chớ vin cao cũng đừng mang nặng,

 210

Đừng ăn đồ cay đắng canh riêu,

 Đừng ăn ít, chớ ăn nhiều,

 Nuôi từ trong dạ khỏi điều lo xa.

 Khi sinh nở thai ḥa vô sự,

 Cẩn từ khi trong cữ ngoài tuần.

 215

Chiều sương chớ để áo quần,

 Đỉnh đầu phải cúi, bước chân phải ḍ.

 Nơi bếp vách đừng cho hơ lửa,

 Ngọn đèn hoa chớ quở quá ngôn,

 Kiêng khem trăm sự vuông tṛn,

 220

Trước ḿnh yên dạ, sau con ít sài.

 Ngày con đă biết chơi biết chạy,

 Đừng cho chơi cầm gậy, trèo cao,

 Đừng cho chơi búa chơi dao,

 Chơi vôi, chơi lửa, chơi ao có ngày.

 225

Lau cho sạch không hay dầm nước,

 Ăn cho vừa, đừng ước cao lương,

 Mùa đông tháng hạ thích thường,

 Đừng ôm ấp quá, đừng suồng să con.

 Dạy từ thủa hăy c̣n trứng nước,

 230

Yêu cho đ̣n bắt chước lấy người,

 Tŕnh thưa, vâng dạ, đứng ngồi,

 Gái trong kim chỉ, trai ngoài bút nghiên.

 Gần mực đen, gần đèn th́ sáng,

 Ở bầu tṛn, ở ống th́ dài,

 235

Lạ ǵ con có giống ai,

 Phúc đức tại mẫu là lời thế gian.

 Làm mẹ chớ ăn càn, nói dở,

 Với con đừng chửi rủa quá lời,

 Hay chi thô tục những người,

 240

Hôm nay cụ cụ, ngày mai bà bà.

 Gieo tiếng ra chết cây, găy cối,

 Mở miệng nào có ngọn có ngành,

 Đến tay bụt cũng không lành,

 Chồng con khinh rẻ, thế t́nh mỉa mai!

 245

Ấy những thói ở đời ngông dại,

 Khôn th́ chừa, mới phải giống người,

 Sinh con th́ dạy th́ nuôi,

 Biết câu phải trái lựa lời khuyên răn.

 Tuổi cả khôn, hôn nhân trạch phối,

 250

Giàu đừng tham, khó đói chớ nề,

 Dâu hiền, rể thảo t́m về,

 Xem tông xem giống kẻo mê mà lầm.

 Xử với rể một niềm kính trọng,

 Dù dở hay, đừng giọng mỉa mai,

 255

Với dâu, dạy bảo phải lời,

 Bắt khoan bắt nhặt, biết ai cho vừa!

 Gương giáo tử nhường đưa mặt nhận,

 Mực tŕ gia đặt hẳn ân uy.

 Bọt bèo là phận nô tỳ,

 260

Dạy nghiêm, ở thảo hai bề vẹn hai.

 Có câu ví "Chiều người lấy việc",

 Chẳng há nên ráo riết người ta.

 Hay th́ nó ở lâu ra,

 Dở th́ nó bước nào ta bận ǵ.

 265

Một đôi kẻ phải khi lỡ độ,

 Có th́ cho chẳng có th́ thôi.

 Chẳng nên nhiếc mắng nhiều lời,

 Cơ hàn hầu dễ có ai muốn ǵ.

 Trong nhà vận thịnh suy có mệnh,

 270

Đạo quỉ thần th́ kính viễn chi,

 Nắng mưa giải kiết có khi,

 Phải chăm cơm thuốc, đừng mê cốt thầy.

 Nhà chẳng quét, quét hay có rác,

 Đă bói ra, bỏ nhác sao đành,

 275

Cao tay mấy kẻ có danh,

 Bùa bèn chẳng bỏ là tinh hiện vào.

 Suy cho thấu, tà nào phạm chính,

 Cứ thánh kinh cảnh tỉnh dị kỳ,

 Ḱa như mấy kẻ tăng, ni,

 280

Thôi tuần cúng Phật, lại khi vào hè.

 Nam mô phật rù ŕ hai chữ,

 Đua nhau rằng tín nữ thiện nam,

 Miệng rằng chừa độc chừa dâm,

 Tay lần tràng hạt dao găm một bồ.

 285

Kẻ trốn việc ở chùa cũng có,

 Kẻ lộn chồng, trốn chúa cũng nhiều,

 Gian ngoan rất mực làm kiêu,

 Mượn danh Ḥa thượng, lợi điều tham dâm.

 Chẳng qua lũ ngu dân hoặc thái,

 290

Phúc đức đâu nghĩ lại mà coi.

 Trước sau có bấy nhiêu lời,

 Bảo nhau ǵn giữ nên người thơm danh.

 Dù ai nấy có t́nh chẳng cứ,

 Thói Thọ Dương vẫn giữ không chừa,

 295

Ngày ngày mắng sớm đ̣n trưa,

 Thường thường dạy dỗ mà ra tuồng ǵ.

 Cành kia lớn sợ khi khó nắn,

 Sắt nọ mài ắt hẳn nên kim,

 Diễn nôm cho tiện mà xem,

 300

Dạy nhà trước đă mới đem dạy người.

 Lấy điều ăn ở dạy con,

 Dẫu mà gặp tiết nước non chuyền vần.

 Ở cho có đức có nhân,

 Mới mong đời trị được ăn lộc trời.

 305

Thương người tất tả ngược xuôi,

 Thương người lỡ bước, thương người bơ vơ.

 Thương người ôm dắt trẻ thơ,

 Thương người tuổi tác già nua bần hàn.

 Thương người quan quả, cô đơn,

 310

Thương người lỡ bước lầm than kêu đường.

 Thấy ai đói rách th́ thương,

 Rách thường cho mặc, đói thường cho ăn.

 Thương người như thể thương thân,

 Người ta phải bước khó khăn đến nhà.

 315

Đồng tiền bát gạo mang ra,

 Rằng đây "cần kiệm" gọi là làm duyên

 May ra ở chốn b́nh yên,

 C̣n người tàn phá chẳng nên cầm ḷng.

 Tiếng rằng; ngày đói tháng đông,

 320

Thương người bớt miệng bớt ḷng mà cho

 Miếng khi đói, gói khi no,

 Của tuy tơ tóc, nghĩa so ngh́n trùng.

 Của là muôn sự của chung,

 Sống không, thác lại tay không có ǵ.

 325

Ở phải có nhân có ngh́,

 Thơm danh vả lại làm bia miệng người.

 Hiền lành lấy tiếng với đời,

 Ḷng người yêu dấu, là trời hộ ta.

 Tai ương hoạn nạn đều qua,

 330

Bụi trần giũ sạch thực là từ đây.

 Vàng trời tuy chẳng trao tay,

 B́nh an hai chữ xem tày mấy mươi.

 Mai sau bạc chín tài mười,

 Sống lâu ăn măi của đời về sau.

 335

Ḱa người ăn ở cơ cầu,

 Ở th́ chẳng biết về sau pḥng ḿnh,

 Thấy ai đói rách th́ khinh,

 Cách nào là cách ích ḿnh th́ khen.

 Hứng tay dưới với tay trên,

 340

Lọc lừa từng tí, bon chen từng đồng!

 Ở th́ phất giấy đan lồng,

 Nói th́ mở miệng như rồng như tiên.

 Gan th́ quá ngỡ sắt đèn,

 Miệng thơn thớt nghĩ rơi tiền bạc ra.

 345

Mặt lành khéo nói thực thà,

 Tưởng như xẻ cửa xẻ nhà cho nhau.

 Ở nào mùi mẽ chi đâu,

 Như tuồng cuội đất giấu đầu hở đuôi.

 Nói lời lại nuốt lấy lời,

 350

Một lưng bát xáo mười voi chưa đầy.

 Cho nên mới phải lúc này:

 Cửa nhà tàn phá phút rày sạch trơn.

 Kẻ th́ mắc phải vận nàn,

 Cửa nhà một khắc lại tàn như tro.

 355

Kẻ th́ phải lính, phải phu,

 Đem ḿnh vào chốn quân gia trận tiền.

 Kẻ th́ mắc phải dịch ôn,

 Kẻ th́ thủy hỏa gian nan kia là!

 Thấy người mà phải lo ta,

 360

Sờ sờ trước mắt thực là thương thay,

 Khuyên ai chớ bắt chước rày,

 Ở ḷng nhân nghĩa cho đầy mới khôn.

 Lời cha dạy bảo nỉ non,

 Trước sau ghi chép khuyên con nghe lời.

 365

Nghe th́ mới phải là người,

 Chẳng nghe th́ cũng là đời bỏ đi.

  Phận làm gái ở cùng cha mẹ,

 Ḷng phải chăm học khéo học khôn,

 Một mai xuất giá hồi môn,

 370... (thiếu một câu)

 Phận bồ liễu giá trong như ngọc,

 Khéo là khéo bánh trong, bánh lọc,

 

 Lại ngoan nghề dệt vóc, may mền.

 Khôn là khôn lẽ phải, đường tin,

 375

Lại trọn đạo nâng khăn sửa túi.

 Khôn chẳng tưởng mưu lừa chước dối,

 Khéo chẳng khoe vẻ lịch, chiều trai.

 Xưa nay hầu dễ mấy người,

 Miệng khôn, tai khéo cho ai được nhờ.

 380

Phận làm gái này lời giáo huấn,

 Lắng tai nghe cổ truyện mới nên,

 Hăy xem xưa những bậc dâu hiền,

 Kiêm tứ đức: dung, công, ngôn, hạnh,

 Công là đủ mùi xôi, thức bánh,

 385

Nhiệm nhặt thay đường chỉ mũi kim.

 Dung là nét mặt ngọc trang nghiêm,

 Không tha thiết, không chiều lả tả.

 Ngôn là dạy tŕnh thưa vâng dạ,

 Hạnh là đường ngay thảo kính tin.

 390

Xưa nay mấy kẻ dâu hiền,

 Dung, công, ngôn, hạnh là tiên phàm trần.

 Phận con gái ở nhà thi lễ,

 Lắng mà nghe kể chuyện tam cương:

 Dẫu ái ân cùng chiếu cùng giường,

 395

Đạo chồng sánh quân thân chi đạo,

 Làm tôi con chỉ trung chỉ hiếu,

 Làm dâu th́ chỉ kính mới nên.

 Chớ khoe khoang ḿnh bạc ḿnh tiền,

 Đừng đỏng đảnh cậy khôn cậy khéo.

 400

Bề thiếp phụ thuận ṭng là điệu,

 Cũng như bên thờ chúa thờ cha,

 Muôn ngh́n đừng thói kiêu ngoa,

 Mắng ta không giận, yêu ta không nhờn.

 Quyền mệnh phụ là ḿnh làm chủ,

 405

Trong đại hôn áo mũ thân nghênh,

 Kính người vợ phép ở Lễ Kinh

 Chức phận phải chăm bề tần tảo,

 Trong khuê khổn giữ ǵn khăn áo,

 Trên từ đường trăm việc trơn tru.

 410

Từ cơm, canh, cá, thịt, mọi đồ,

 Dẫu nhiều ít sửa cho trong sạch.

 Bằng nhường ấy thần minh lai cách,

 Câu "hữu trai" nên tiếng để đời,

 Hoa thơm ai nỡ bỏ rơi,

 415

Người khôn ai nỡ nặng lời đến ai.

 Bề nội trợ việc trong xem xét,

 Siêng năng th́ trăm việc đều nên,

 Chớ khoe khoang lắm thóc nhiều tiền,

 Ngồi ăn măi non ṃn núi lở.

 420

Việc nhà có kẻ ăn người ở,

 Từ trong ngoài như bảo trước sau,

 Đồ làm ăn, ngày để đâu đâu,

 Ban tối phải thu về cho đủ.

 Trống canh một chớ đà vội ngủ,

 425

Siêng năng th́ chăm chú việc ta.

 Lũ nô tỳ trai gái năm ba,

 Cơm chưa chín không nên khua xáo.

 Đứa xay thóc, đứa th́ gĩa gạo,

 Đứa bếp th́ chủ việc cơm.

 430

Ăn đoạn rồi cho chúng nghỉ ngơi,

 Đèn ta sẽ soi trong bếp lại.

 Đùng tin trẻ tôi đ̣i thơ dại,

 Lời dạy rắng "giữ lửa chẳng chơi".

 Cho hay đại phú bởi trời,

 435

Nhưng mà ở thế th́ người hết chê.

 Cầm then khóa giữ bề thu phát,

 Chắt chiu mà dè dặt mới nên,

 Coi sóc từ hạt gạo đồng tiền,

 Đừng cậy có ăn càn, tiêu dở.

 440

Bữa thường phải xem cho con ở,

 Cũng đừng thừa, chớ thiếu làm chi.

 Kẻ lân bang đến một đôi khi,

 Đồ thết đăi xem cho tử tế.

 Trong nhà phải bảo nhau có ư,

 445

Đừng chửi mèo, mắng chó mà chi.

 Trong anh em thiên tải nhất th́.

 Sang v́ vợ nhưng giàu v́ bạn.

 Chiều rộng hẹp tùy cơ ứng biến,

 Đạo tŕ gia đăi khách khác màu,

 450

Trần trần một mực nên đâu,

 Phô loài bồ các biết đâu lẽ ǵ,

 Phận là gái về làm dâu cả,

 Việc ta chăm giữ chốn từ đường,

 Lấy ngọn tần, lá tảo lễ thường

 455

Ḱa hiếu dưỡng Thành Chu gia pháp.

 Tôn tộc đến những khi kỵ lạp,

 Xem bằng nhường quí khách, gia tân.

 Có chữ rằng: "đạo trọng thân thân",

 Dễ mấy thủa đông như ngày giỗ.

 460

Lúc lễ tất lẻn vào dọn cỗ,

 Hăy pha trà tiếp đăi cho xong,

 Bữa thường dù dưa muối mặc ḷng,

 Khi có họ xem cho tử tế,

 Nước đă đoạn rượu liền nhân thể,

 465Giục tiểu hầu bưng cỗ tiếp ra.

 Nhà dưới ta mời họ đàn bà,

 Coi sóc hỏi họ hàng con cháu.

 Không bỏ sót là t́nh yêu dấu,

 Ai chẳng khen hiền đức phụ nhân,

 470

Trọn đời đẹp mặt phu nhân,

 V́ chưng chủ phụ thân thân biết điều.

 Bề phụng dưỡng đôi bên cha mẹ,

 Muôn một khi đá đổ bồ hôi,

 Nghĩ xa lo đứng lo ngồi,

 475

Chẳng c̣n tưởng đến tham công tiếc việc.

 Đường điều hộ tiền không dám tiếc,

 Mặc phu quân giữ việc thuốc thang,

 Song ta nâng giấc giữ giàng,

 Điều ăn uống phải hỏi han tùy thích.

 480

Ḷng người ước chim, gà, cá, thịt,

 Của nên ăn dù đắt cũng mua.

 Tùy người ưa thức ngọt chua,

 Nhưng gia vị phải mong cho đủ mùi.

 Xem quần áo nên thay kẻo bẩn,

 485

Ḷng yêu thân phải cẩn từng khi,

 Tấm ḷng trời đất chứng tri,

 Dâu hiền có hiếu, tiếng ghi để đời.

 Này con gái thuộc về khôn đạo,

 Khôn đức nhu nết gái dịu dàng,

 490

Một đôi khi chân bước ra đường,

 Bề tôn trưởng th́ ḷng kính nhượng.

 Dù chẳng phải là ta hơi hướng,

 Nghĩa hương lân phải cất tiếng chào.

 Bằng thấy người đầu bạc tuổi cao,

 495

Có mang đội tŕnh đ̣i nâng đỡ.

 Th́ miệng lưỡi chê bai ai nỡ,

 Ở trên đời gái ở nết na

 Con hiền đẹp mặt mẹ cha,

 Chồng ḥa yêu chuộng, họ ḥa kính chung.

 500

Dạy những kẻ đàn bà con gái,

 Gặp phải chồng cờ bạc rượu chè,

 Nay ông tơ, bà nguyệt trót xe,

 Duyên phận ấy trót làm sao được.

 Ở là phải t́m mưu giả chước,

 505

Ngọt lời khuyên lâu cũng phải nghe,

 Lúc ham mê cơm rượu say nhè,

 Hăy cơm cháo trọn bề phụ đạo.

 Chớ vợ nghiến chồng, thêm trân tráo,

 Như chuyện chi lửa cháy dầu thêm,

 510

Chẳng bằng khi chăn ấm chiếu êm,

 Hăy năn nỉ đường khôn lẽ phải.

 Bề ân ái vợ chồng là ngăi,

 Dẫu giàu ăn, khó chịu cho cam.

 Hay ǵ yến bắc, nhạn nam,

 515

Khăng khăng một tiết cho cam sở nguyền.

 Đạo vợ chồng là duyên kim cải,

 Vốn trời sinh bể ái nguồn ân,

 Ḱa ai nổi trận phong vân

 Cũng v́ gái nhiều phần nhầm lỗi.

 520

Phận là gái ít đường giáo hối,

 Thấy chồng yêu dễ lấy làm nhờn,

 Miệng sai ngoa nói những giọng càn,

 Bụng kiêu ngạo một ngày một sính,

 Đạo cha mẹ đă không biết kính,

 525

Bề anh em lại chẳng hay nhường,

 Chua chát thay những tính cương cường

 Ai là đá ru mà chịu vậy!

 Đường gia pháp không ăn lời dạy,

 Việc giáo h́nh đến phải ra tay,

 530

Hổ thân tiếng khắp đông tây,

 Nông nỗi ấy hết đương khôn khéo.

 Khuyên những các đào tơ liễu yếu,

 Lấy làm gương chớ bắt chước chi,

 Một niềm kính thuận vô vi,

 535

Trước là khỏi nhục, sau th́ nên danh,

 Thương những kẻ đàn bà mất dạy,

 Lại gặp chồng sợ vợ như ma,

 Trách chi mà chẳng thói kiêu ngoa,

 Những lừa cạnh, phô ṣng, làm lệ.

 540

Bề họ mạc không hay kính nể,

 Nghĩ bon chen tiền bạc là khôn,

 Đường gia tài khôn biết vén vun,

 Nghĩ tha thướt áo quần là khéo,

 Gà eo óc, pḥng loan uốn éo,

 545

Bầng mắt ra đă tỏ vầng ô,

 Việc trong ngoài khí dụng các đồ,

 Mặc con cái gặp sao hay vậy,

 Bề nội ngoại những phô loài ấy.

 Phúc đức kia c̣n nói làm chi,

 550

Khen cho bà nguyệt khéo xe,

 Anh này sánh với chị kia đương vừa.

 Vợ chồng ta tơ hồng vấn vít,

 Nhân duyên này bà nguyệt khéo xe.

 Tŕnh anh thân thiếp vụng về,

 555

Yêu th́ nên tốt chớ nề ngu si,

 Quản bao lỗi nọ, lầm kia,

 Chiều thanh vẻ quí dám b́ được đâu.

 Thiếp vâng lời dạy trước sau,

 Nguyện xem then khóa, giữ hầu áo khăn.

 560

Trước là thờ phụng tiền nhân,

 Sớm thăm tối viếng ân cần đỡ anh.

 Bốn phương chàng hăy kinh doanh,

 Dùi mài kinh sử tập tành cung tên.

 Công danh mong đợi ơn trên,

 565

C̣n trong trần lụy hăy xin dấu mầu.

 Gửi tŕnh dễ dám khuyên đâu,

 Sắc pḥng thương thận, rượu hầu thương tâm

 Thiếp xin chàng chớ đăm đăm,

 Những nơi cờ bạc chớ ham làm ǵ.

 570

Thế gian lắm kẻ điên mê,

 Áo quần lam lũ người th́ như ma.

 Thiếp xin chàng lánh cho xa,

 Một niềm trung hiếu để mà lập thân.

 Bấy lâu những đợi long vân,

 575

Đào tơ, liễu yếu gửi thân anh hùng.

 Xưa nay gái đội ơn chồng,

 Hiển vinh bơ lúc cơm sung, cháo dền.

 Ơn trời công đă được đền,

 Chàng nên quan cả, thiếp nên hầu bà!

 580

Nào là những kẻ học tṛ,

 Nghe lời thầy dậy phải lo sửa ḿnh.

 Nghĩa cha sinh cùng công mẹ dưỡng,

 Thời đêm ngày tư tưởng chớ khuây,

 Hai công đức ấy nặng thay,

 585

Xem bằng bể rộng, coi tày trời cao!

 Tŕnh vâng từ tốn ngọt ngào,

 Đi về thưa thốt, ra vào thăm lênh.

 Bánh quà, cá thịt, cơm canh,

 Sớm trưa thay đổi để dành hẳn hoi.

 590

Bữa thường dâng ngọt dâng bùi,

 Nâng niu chào hỏi chẳng sai đâu là.

 Nghĩ công khó nhọc nuôi ta,

 Đến ngày cả lớn mong cho vuông tṛn,

 Kể từ lúc hăy c̣n thai dựng,

 595

Đến những khi nuôi nấng giữ giàn

 Nặng nề chín tháng cưu mang,

 Công sinh bằng vượt bể sang nước người.

 Đoạn thôi lúc ấy vừa rồi,

 Ấp ôm bú mớm chẳng rời trên tay.

 600

Mong cho biết ngửa biết ngây,

 Biết chuyện biết hóng chẳng khuây bao giờ,

 Ngày trứng nước, thủa ngây thơ.

 Bao giờ sài ghẻ bấy giờ lại lo.

 Lo cho biết lẫy, biết ḅ,

 605

Mong cho biết đứng, mong cho biết ngồi.

 Đoạn rồi lại lo khi xảy đậu,

 Công, dại, ngây, thơ ấu, u ơ.

 Ba năm nhũ bộ c̣n thơ,

 Kể công cha mẹ biết cơ ngần nào ?

 610

Chữ rằng "sinh ngă cù lao",

 Bể sâu khôn ví, trời cao khôn b́.

 Nhưng mà gặp buổi b́nh th́,

 Tiền trăm, bạc chục việc ǵ mà lo!

 Hay là gặp cửa nhà giàu,

 615

Của ch́m của nổi dễ hầu lo chi!

 Song ta vốn đă hàn vi,

 Lại sinh ra gặp phải th́ can qua.

 Đ̣i khi kém đói thiết tha,

 Bán buôn tần tảo cho qua lúc này.

 620

Việc nhà việc cửa chuyên tay,

 Khi đêm quên ngủ, khi ngày quên ăn.

 Ngược xuôi gánh vác nhọc nhằn,

 Chân le, chân vịt nào phần khoan thai.

 H́nh dung ăn mặc lôi thôi,

 625

Áo thời xốc xếch, khố thời đuôi nheo.

 Gian nan đ̣i đoạn ngặt nghèo,

 Mà cho con học có chiều bao dong.

 Thế gian mấy kẻ có ḷng,

 Có công trời hẳn dành công để chờ.

 630

Bây giờ loạn lạc bơ vơ,

 Cơ trời bĩ thái nắng mưa là thường.

 Khuyên con học lấy văn chương,

 Có bên nghĩa lư, có đường hiển vinh.

 Loạn rồi lại có khi b́nh,

 635

Khi b́nh ta hăy cá ḱnh giương vây.

 Say sưa kinh sử chớ khuây,

 Sắt mài ắt hẳn có ngày nên kim.

 Măi Thần kia mới là gan,

 Trèo non kiếm củi, đốt than dăi dầu.

 640

Bể thánh sâu, cố gia công lội,

 Rừng nho gai, thẳng lối xông pha,

 Ba năm chợt đổi khôi khoa,

 Sân rồng ruổi ngựa, đường hoa giong cờ.

 Trần B́nh nhà bạc cửa thưa,

 645

Đói no chẳng quản, muối dưa chẳng nề.

 Đọc sách là chí nam nhi,

 Giúp Lưu trót đă lục kỳ nên công.

 Lọng giương, ngựa cưỡi, xe giong,

 Bể sâu cá nhảy vẫy vùng bơ khi.

 650

Ấy là thủa trước nam nhi,

 Bây giờ đèn sách sớm khuya thế nào ?

 Chữ rằng: "loạn độc thư cao",

 Khi nên cũng thế, khác nào người xưa.

 Nắng lâu cũng có khi mưa,

 655

Trồng dưa th́ lại được dưa nệ ǵ.

 Mai ngày treo biển tên đề,

 Khôi khoa lại được gặp kỳ thánh minh.

 Lộc trời, tước nước hiển vinh,

 Báo đền đôi đức dưỡng sinh bấy chầy.

 660

Bơ khi nghèo khổ chua cay,

 Bơ khi đèn sách, bơ ngày gian truân.

 Bệ rồng gang tấc chín lần,

 Trong triều mực thước, ngoài dân quyền hành.

 Một triều là một thanh danh,

 665

Bởi chưng có chí học hành th́ nên.

 Bao nhiêu là gái thuyền quyên,

 Lưng ong má phấn cũng chen chân vào.

 Đă má đỏ, lại má đào,

 Thơm tho mùi xạ ngạt ngào mùi hương.

 670

Đủ mùi những thức cao lương,

 Sơn hào hải vị bữa thường đổi trao.

 Lợn quay, xôi gấc, chè tàu,

 Ai ai là chẳng đến hầu làm tôi.

 Quạt lông, gối xếp, thảnh thơi,

 675

Một lời dạy đến, trăm người dạ vâng.

 Tiếng đàn, tiếng địch, tưng bừng,

 Câu thơ, câu phú lại dâng chén quỳnh.

 Trong ngoài quan khách linh đ́nh,

 Treo chông nội thất, truyền sênh công đường.

 680

Phấn trần, tranh cánh, giá gương.

 Khi buông màn vóc, khi giường chiếu hoa.

 Người hầu, người hạ, nhởn nhơ,

 Thắm chen vẻ tía, vàng pha màu hồng.

 Nhà ngang dăy dọc trùng trùng,

 685

Hầu non: con mới, tiểu đông: thằng tranh.

 Trai khoe lịch, gái khoe thanh,

 Ra vào hài hán, chung quanh dập d́u!

 Giàu sang khác vẻ trăm chiều,

 V́ ơn cha mẹ lắm điều v́ ta.

 690

Nghĩa thứ ba là trong thầy tớ,

 Dạy mấy lời phải nhớ đinh ninh.

 Nghĩa dưỡng sinh hiếu trung là thế

 Đường công danh có chí th́ nên.

 Trước cửa Khổng cung tường chín chắn.

 695

Bước lên đường vào cửa ung dung,

 Trăm quan, tôn miếu, lạ lùng,

 Học hành cho biết thỉ chung tỏ tường.

 Bẩm phi thường khác hơn mọi vật,

 Ắt làm người thời chẳng hư sinh.

 700

Phú cho tai mắt thông minh,

 Tính t́nh gồm đủ kiếp sinh vẹn tuyền.

 Bực thánh hiền ấy không dám ví,

 Song làm người có chí th́ nên,

 Khai tâm từ thủa thiếu niên,

 705

Hiếu kinh tiểu học trước liền cho thông.

 Đọc cho đến Trung dung, Đại học,

 Tứ thư rồi lại đọc ngũ Kinh,

 Thi, Thư, Dịch, Lễ, đều tinh,

 Xuân thu nghĩa cả cho minh nghiệp nhà.

 710

Xem cho đến Bách gia, Chư tử,

 Bảy mươi pho sử đều thông,

 Sớm khuya ở chốn văn pḥng,

 Bút nghiên, giấy mực bạn cùng chân tay.

 Bài kinh nghĩa cùng bài văn sách,

 715

Tinh phú, thơ, mọi vẻ văn chương.

 Một đèn, một sách, một giường,

 Có công mài sắt có ngày nên kim.

 Học tṛ giữ chính tâm làm trước,

 Với tu, tề, b́nh, trị đều yên,

 720

Cương thường giữ hiếu làm nên,

 Từ đoan, ngũ giáo cho tuyền công sinh.

 Bề đạo đức, gia đ́nh phải giảng,

 Phủ thiên quân quang đăng tinh vi.

 Lư cho cách vật, trí tri,

 725

Trong th́ dưỡng đức, ngoài th́ tu thân.

 Nghiệp tứ dân nhất rằng chữ sĩ,

 Nghề nông, thương, công cổ khôn sơ,

 Đạo thầy thứ nhất là Nho,

 Toán, y, lư, số dám so sánh bài.

 730

Khắp triều đ́nh trong ngoài lớn nhỏ,

 Những là người áo mũ đai cân,

 Đời nào cũng chuộng nghề văn,

 Mưu mô giẹp loạn, kinh luân mở nền

 Pho kinh sử làu chuyên nghề học,

 735

Chốn thư đường từng đọc hôm mai,

 Quan sang chẳng có riêng ai,

 Đạo trời nào phụ những người độc thư.

 Ḱa trước hết văn nho sĩ tử,

 Dẫu khó khăn kinh sử càng chuyên,

 740

Làm nên trọng chức cao quyền,

 Trong ngoài ai chẳng ngợi khen bậc hiền.

 Nhặt lấy cỏ bồ biên mà đọc,

 Người Ôn Thư chí học mới cao.

 Chàng Hoằng không sách biết sao.

 745

Mượn kinh mà học viết vào mảnh tre.

 Dùi đâm vế kẻo khi buồn ngủ,

 Ngươi Tô Tần chí thú đọc kinh,

 Tóc treo giường ấy, Tôn sinh,

 Để cho dễ thức học hành canh khuya.

 750

Thủa dầu hết đèn hoe bóng tuyết,

 Chàng Tôn Khang chịu rét đêm đông,

 Nọ ngươi Trác Dận dầu không,

 Túi bao đom đóm bạn cùng thư trai.

 Vai gánh củi học thời luôn miệng,

 755

Chu Măi Thần nên tiếng danh nho,

 Lư sinh chẳng quản công phu,

 Chăn trâu treo sách một pho trên sừng.

 Ấy những người trước từng khó nhọc,

 Sau làm nên tước lộc quan sang,

 760

Làm trai chí khí hiên ngang,

 Chớ rằng nguy khổ trễ tràng làm chi!

 Oanh bé nhỏ tuổi th́ lên tám,

 Việc đọc thơ sớm đủ tinh thông

 Lăo Tuyền tuổi cả gia công,

 765

Hai mươi bảy tuổi dốc ḷng nghề nho.

 Đường Lưu Án tuổi vừa lên bảy,

 Đỗ Thần đồng tiếng dậy gần xa.

 Ông Lương đă đến tuổi già,

 Tám mươi hai tuổi đỗ khoa đại đ́nh

 770

Đường vân tŕnh dù sau dù trước,

 Chữ công danh ai khác chi ai,

 Hễ người có chí có tài,

 Gió rung mặc gió khôn rời khôn lay.

 Chẳng sợ kẻ lắm thầy nhiều tớ,

 775

Thấy ta nghèo ra sự rẻ khinh,

 Thư trung lắm kẻ hiển vinh,

 Dập d́u hầu hạ, linh đ́nh ngựa xe.

 Chẳng sợ kẻ lắm tiền, nhiều lúa,

 Nghĩ ḿnh rằng có của th́ hơn,

 780

Thư trung Kim ngọc vô vàn,

 Đầy khè chung đỉnh, chứa chan bạc vàng.

 Chẳng sợ lắm kẻ thê nhiều thiếp,

 Đả hẳn rằng tốt đẹp hơn ai ?

 Thư trung có gái tuyệt vời,

 785

Những người mặt ngọc là người vẻ vang.

 Chẳng sợ kẻ ṭa ngang dăy giọc,

 Khinh nhau rằng hàn ốc thê lương.

 Thư trung tuấn vũ điêu tường.

 Lầu hồng gác phượng cột giường liền mây

 790

Ai có chí đêm ngày luyện tập,

 Theo người xưa cho kịp mới nên.

 Học cho hy thánh hy hiền,

 Việc ǵ thông biết chẳng phiền lụy ai.

 Chốn lâm tẩu, hoài tài bảo đức,

 795

Khắp bốn phương đồn nức thời danh,

 Chiếu nêu cao giá ngọc lành,

 Xe loan có thủa cung doanh có ngày.

 

 

 

 


 

SERVED IN A NOBLE CAUSE

 

 

 

Vietnamese commandos : hearing before the Select Committee on Intelligence of the United States Senate, One Hundred Fourth Congress, second session ...

Wednesday, June 19, 1996

 

CLIP RELEASED JULY 21/2015

https://www.youtube.com/watch?list=PLEr4wlBhmZ8qYiZf7TfA6sNE8qjhOHDR6&v=6il0C0UU8Qg

  

 

US SENATE APPROVED VIETNAMESE COMMANDOS COMPENSATION BILL

http://www.c-span.org/video/?73094-1/senate-session&start=15807

BẮT ĐẦU TỪ PHÚT 4:22:12 - 4:52:10  (13.20 - 13.50)

 


Liên lạc trang chủ

E Mail: kimau48@yahoo.com, kimau48@gmail.com

Cell: 404-593-4036

 

Những người lính một thời bị lăng quên: Viết Lại Lịch Sử

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Liên lạc trang chủ

E Mail: kimau48@yahoo.com, kimau48@gmail.com

Cell: 404-593-4036

 


 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

Tặng Kim Âu



Chính khí hạo nhiên! Tổ Quốc t́nh.
Nghĩa trung can đảm, cái thiên thanh.
Văn phong thảo phạt, quần hùng phục.
Sơn đỉnh vân phi, vạn lư tŕnh.


Thảo Đường Cư Sĩ.

 

 

 

 

Your name:


Your email:


Your comments:


 

 

 

 

  Trang ChủKim ÂuBáo ChíDịch ThuậtTự ĐiểnThư QuánLưu TrữESPN3Sport TVMusicLotteryDanceSRSB RadioVideos/TVLearningLịch SửTác PhẩmChính NghĩaVấn ĐềĐà LạtDiễn ĐànChân LưBBCVOARFARFISBSTác GỉaVideoForum

US Senator John McCain , Kim Âu Hà văn Sơn

NT Kiên , UCV Bob Barr, Kim Âu Hà văn Sơn

 

 

 

 

 

 

NT Kiên , Kim Âu Hà văn Sơn, Ross Perot  Cố Vấn An Ninh Đặc Biệt của TT Reagan và NT Sám

 


 

Real Clear Politics

MediaMatters

C-SPAN. Videos Library

Judicial Watch

New World Order

New Max

Daily Storm

Observe

Political Insider

Ramussen Report

Illuminatti News

Wikileaks

American Free Press

Federation of Anerican Scientist

Indonesian Newspapers

Philippine Newspapers

Nghiên Cứu Quốc Tế

Nghiên Cứu Biển Đông

Thư Viện Quốc Gia 1

Thư Viện Quốc Gia

Học Viện Ngoại Giao

Tự Điển Bách Khoa VN

Ca Dao Tục Ngữ

Bảo Tàng Lịch Sử

Nghiên Cứu Lịch Sử

QLVNCH

Đỗ Ngọc Uyển

Thư Viện Hoa Sen

Vatican?

RomanCatholic

Khoa HọcTV

Sai Gon Echo

Viễn Đông Daily

Người Việt

Việt Báo

Việt List

Xây Dựng

Phi Dũng

Việt Thức

Hoa Vô Ưu

Đại Kỷ Nguyên

Việt Mỹ

Việt Tribune

Bia Miệng

Saigon Times USA

Người Việt Seatle

Cali Today

Dân Việt

Việt Luận

Nam ÚcTuần Báo

DĐ Người Dân

Tin Mới

Tiền Phong

Xă Luận

Dân Trí

Tuổi Trẻ

Express

Lao Động

Thanh Niên

Tiền Phong

Tấm Gương

Sài G̣n

Sách Hiếm

ThếGiới

Đỉnh Sóng

Eurasia

ĐCSVN

Bắc Bộ Phủ

Nguyễn Tấn Dũng

BaSàm

Thơ Trẻ

Văn Học

Điện Ảnh

Cám Ơn Anh

TPBVNCH

1GĐ/1TPB

Propublica

Inter Investigate

ACLU Ten